İlçemizde ve yöremizde oynanan kültürümüzün temel parçası folklor oyunlarımız yok olmaya yüz tuttu.Bilecik,Bozüyük ve Söğüt'de aynı ezgi ve stillerle oynanan Bilecik Folklor ve Halk Oyunları ilçemizde yeni nesillerin ilgi göstermemesi sebebi ile neredeyse unutuldu.1960'lı yıllar ve 1970'lerin başlarında Bozüyük Müzik ve
Folklor Derneği adı altında oynanan oyunlarımız 1970'den 1980'li yılların ortalarına kadar Bozüyük Lisesi'nde yaşatılmaya çalışıldı.O yıllarda Lise Matematik Öğretmenlerinden İsmail Yazar'ın büyük uğraşlarla oluşturduğu
Bozüyük Halk Oyunları ekibi uzun bir zaman yöremiz oyunlarını ayakta tutsa da sonradan gelen idarecilerin ve öğrencilerin ilgisizliği folklorümüzü bitme noktasına getirdi.
Kız pınar başında; Yatmış uyumuş vay aman; Elâ da gözlerini; Uyku bürümüş vay aman Hallerim yaman...
Bu güzel Bozüyük Türküsünü bir çoğumuz biliriz.Dibekli Köyü kaynaklı bu güzel türkümüzün bir o kadar güzel olan oyununu da biliriz."Peki günümüzde oynayan var mı?" diye bir soru sorulacak olursa" biraz düşünürüz.
Bilecik,Bozüyük ve Söğüt'de aynı ezgi ve stillerle oynanan Bilecik Folklor ve Halk Oyunları ilçemizde yeni nesillerin ilgi göstermemesi sebebi ile neredeyse unutuldu.1960'lı yıllar ve 1970'lerin başlarında Bozüyük Müzik ve Folklor Derneği adı altında oynanan oyunlarımız 1970'den 1980'li yılların ortalarına kadar Bozüyük Lisesi'nde yaşatılmaya çalışıldı.O yıllarda Lise Matematik Öğretmenlerinden İsmail Yazar'ın büyük uğraşlarla oluşturduğu Bozüyük Halk Oyunları ekibi uzun bir zaman yöremiz oyunlarını ayakta tutsa da sonradan gelen idarecilerin ve öğrencilerin ilgisizliği folklorümüzü bitme noktasına getirdi.
Geçtiğimiz yirmi yıl içinde okullarımızda yöremiz oyunlarına önem verilmeyip,Adıyaman,Elazığ,Trabzon gibi yörelerin halk oyunlarının öğrencilere oynatılması,günümüzde ise Halk Dansları adı altında okullardaki öğrencilere potbori folklor oynatılması Bozüyük Oyunlarına ne derece önem verildiğini gözler önüne serdi.Bugün gelinen noktada İlçe Halk Eğitim Merkezi bünyesinde Bozüyük Oyunları ile ilgili bir çalışma söz konusu değil.Unutulan oyunlarımıza kimin ilgi gösterip gelecek kuşaklarımıza aktaracağı merakla bekleniyor.
Tek tesellimiz ise ilçemizde faaliyet gösteren Ertuğrulgazi Derneğinin oyunlarımızı cılız çalışmalarla da olsa yaşatmaya çalışması.(Yorum Levent Sünal)
Bilecik, halk oyunları ve türküleri bakımından çok zengindir. Fakat türkü ve oyunların çoğu derlenmemiş, araştırılmamış ve milletimizin beğenisine sunulmamıştır.
Yörede oyunlar ve türküler iç içedir. Bütün türkülerin bir de oyunu vardır.
Türkülü oyunların bazıları hem erkekler hem de kadınlar tarafından oynanır. Aşağıdan Gelen Hanım Oynasın, Kız Pınar Başında Yatmış Uyumuş, Et Koydum Tencereye gibi. Fakat, oyun figürleri ve ritmi değişiktir. Bu sebeple kadınlar ve erkekler aynı anda oynayamazlar.
Erkekler daha çok şu türkülü oyunları oynarlar: Aşağıdan Gelen Hanım Oynasın, Et Koydum Tencereye Yar Geldi Pencereye, Mehmet’im Türküsü, Kâzım’ın Türküsü, Bilecik’in Altından Geçtim, Söğüt’ün Erenleri. Lefke’yi Kara Duman Bürüdü Zaptiyeler Kol Kol Oldu Yürüdü türküsü söylenerek seymen tutulur. (Erkekler kol kola girerek iki ileri bir geri yürüyerek bu türküyü söylerler.)
Kadın oyunları darbuka ile oynanır. Darbukanın yanında bir grup kadın türkü söyler. Oyunlar eşlidir. Karşılıklı oynanır. Oyuncular kaşık tutan ellerini, kaşık çalarak omuz hizasından aşağıya doğru ritimli şekilde indirir ve kaldırırlar. Omuz titreterek karşılıklı gidip gelme, birbirlerinin yerine geçme, daire şeklinde olma, çökme şeklinde oynanır. Bu oturarak çöküm, dağlardaki kekliklerin sekişi gibidir. Oyunlar genel-de ağırdır, bazı yerde hızlanır. Oyunların ağırlığı ne Osmanlı kadın deyimi içindedir.
Erkeklerin oyunları ise daha serttir. Sanki dövüşme gibidir. Müzik eşliğinde düşmanla savaşmaya, mücadele etmeye benzer. Düşman karşısındaki asaletini, oyunlarda gösterir efeler. Kaşıkların sesi ve savaştaki kılıçların şakırtılarını, atların nal sesini andırır. Mesela Et Koydum Tencereye oyununda savaş hali iyice bellidir. Hele ok atışları açıkça anlaşılır; yan yana sırt sırta düşmana ok atılır.
Oyunlar, ağırdan başlar, yavaş yavaş hızlanır. Karşılıklı ve daire şeklinde oynanır. Yere diz vurulur, oyuncular çökerek omuzlarını birbirine vurur. O sırada kolların aldığı durum, kişinin savaşta ok atma durumu gibidir. Meydan okuyuş vardır. Bu sırt sırta vuruş, omuz omuza gelme birliğin-beraberliğin kardeşliğin ifadesidir sanki. Güçlülüğün, mağrurluğun sembolüdür. Oyunlarda çalgı olarak saz, darbuka kaval, flüt, davul vardır. Oyun esnasında oyuncular türkü söylemez; saz çalanlar oyunun türküsünü söylerler.
Oyunlar, rast gele bir sırayla oynanmaz. Usta oyuncular ilk oyundan başlayıp, sırasını bozmadan son oyuna kadar oynarlar;oyun bozanlık büyük ayıptır.
Oyunların sırası şöyledir:
Bilecik çiftetellisi, karşılama, Bilecik zeybeği ve Söğüt’ün erenleri.
Kadınlar ise aşağıdan gelen hanım oynasın, ay oğlan Tatar mısın, oğlan adı İsmail, kız pınar başında, et koydum tencereye, kralın kızı, halıyım ben (Dodurga Zeybeği), cezayeri’nin harmanları savrulur, elmalar ezik olur dalında nazik olur gibi türkülü oyunları oynarlar.
Oyunlar kadın erkek bir arada oynanmaz. Kadın ile erkek tarlada, bağda, bahçede çalışmada beraberdir. Fakat eğlence oyununda ayrıdırlar.
Erkek ve kadın oyunları kaşık ile oynanır. Kaşıkların sapları ke******. Uçlarında püskül olan şimşir ağaçtandır.
Kadınlar manili oyunlarda kaşıksız oynarlar. Baş parmak ile orta parmağın birleştirilip aşağı, yukarı hareketi ile müzik sesi çıkartarak oynarlar. Oyun sözlerinde ise, iki elini birleştirip işaret parmakları sağ elin parmağı yukarı, sol aşağı çekilerek musiki sesi çıkartılarak oynanır.
Unknown
